به دنبال پلنگ ایرانی - سفری اعجاب انگیز به جنگل تندوره

      

       

پارک ملی تندوره یکی از مناطق حفاظت شده ارزشمند ایران است که بین شهر های درگز وقوچان در استان خراسان رضوی ، نزدیکی مرز ترکمنستان واقع است. این منطقه بهترین زیستگاه پلنگ درایران و معروف به پلنگستان ایران است و با توجه به حفاظت طولانی ، دور افتادگی و دست نخوردگی نسبی ، محیط مناسبی برای حیات وحش جانوری و گیاهی در آن پدید آمده است.

تندوره در بهمن 1347 با مساحت 73435 هزار هکتار (734 کیلومتر مربع) به عنوان منطقه حفاظت شده تعیین شد. یک سال بعد به پناهگاه حیات وحش ارتقاء یافت و بهمن 1353 حدود دو سوم آن یعنی 53780 هکتار به عنوان پارک ملی تحت حفاظت قرار گرفت.


    

این منطقه زمستانهای سرد و پر برفی دارد و در ارتفاعات جنوبی و غربی آن دما تا منفی 20 درجه هم افت می کند و برف تا خرداد باقی می ماند.

 

       

چشمه های این منطقه به رود درونگر می ریزند که زمین های کشاورزی شهرستان بندر گز را سیراب کرده و سپس وارد صحرای قره قوم در ترکمنستان می شود. در داخل پارک ملی سکونتگاه انسانی وجود ندارد ولی در اطراف پارک روستاهایی هستند که سکنه آن از کردهای کرمانجی اند که در دوران شاه عباس صفوی به این منطقه کوچانده شده اند.

       

تندوره در جنوب غربی شهرستان درگز واقع شده است. راه دسترسی به این پارک از طریق جاده درگز قوچان است. در این جاده سه مسیر فرعی برای ورود به پارک ملی وجود دارد:

مسیر اول: از طریق روستای اینچه کیکانلو به پاسگاه شیر آباد

مسیر دوم: از درگز به سوی پاسگاه چهل میر در شرق پارک

مسیر سوم: از نوخندان به سوی زیارتگاه بابانستان در شمال پارک

گله های بزرگی از قوچ ومیش، و همچنین کل و بز در این منطقه وجود دارد که غذای اصلی پلنگ را تشکیل می دهند. قوچ و میش این منطقه از زیر گونه اوریال هستند و در واقع خالص ترین نژاد گوسفند وحشی اوریال  در این منطقه زندگی می کند.

       

گرگ و گراز نیز از دیگر پستانداران بزرگ این منطقه هستند.

بجز پلنگ، 4 نوع گربه سان دیگر یعنی گربه دشتی، گربه جنگلی، وشق یا سیاه گوش اورآسیا و گربه پالاس هم در این منطقه زندگی می کنند. از این میان گربه پالاس که جثه ای ، کمی بزرگ تر از گربه اهلی و بسیار پشمالو دارد از جانوران نادرو در معرض خطر انقراض است .کفتار، روباه معمولی، شغال، تشی، انواع گورکن، سمور سنگی و راسوی کوچک و زیبایی به نام زرده بر از دیگر پستانداران مهم منطقه است.

از خزندگان نیز در مجموع 18 گونه مار و گونه های مارمولک ، سوسمار و لاک پشت در منطقه شناسایی شده است.

تنوع پرندگان نیز در این منطقه بالاست. پرندگان شکاری مثل عقاب دشتی ، عقاب شاهی ، عقاب طلایی ، کور کور ، سارگپه ، انواع کرکس از جمله دال ، دال سیاه و هما ، انواع شاهین ، قوش ، جغد و پرندگان دیگری مثل  چکاوک ها که دست کم هشت گونه از آنها در اینجا شناسایی شده اند، 7گونه از خانواده کلاغها ،9 گونه از خانواده کبوترها و هچنین قرقاول ، بلدرچین ، تیهو ، کبک ، پپت ، توکا ، باد خورک ، زنبورخوار ، هدهد ، دم جنبانک و انواع پرستو ، سهره و گنجشک نیز در این منطقه زندگی می کنند که برخی بومی و برخی نیز مهاجرند. 

       

       

تندوره پوشش گیاهی متنوعی نیز دارد ، بالغ بر 373 گونه گیاهی در آن شناسایی شده که بسیاری از گیاهان دارویی هستند. از گیاهان مهم پارک می توان به درختان و درختچه های ، زرشک ، شیر خشت ، گردو ، گوجه وحشی ، بید وانجیر و بوته ها و گل هایی چون درمنه ، گَون ، آویشن ، کتان ، باریجه ، زیره سیاه، نسترن ، شقایق، زنبق ، جارو ، اسپند ،کاسنی ، گل مینا بومادران و آفتابگردان از دیگر گیاهان مهم پارک است.

                       

از سفر ایلام که با محمد گائینی و تیم انجمن یوزپلنگ آشنا شدم برنامه ریزی کردم تا در سفر تندوره شرکت کنم ، چون قرار بود برای دیدن پلنگ به این منطقه که یکی از زیستگاههای اصلی این گربه بزرگ است بروند.چندین سال پیش و در زمانی که من هنوز ساکن مشهد بودم ،سفری کاری باعث شد تا به صورت گذری از این منطقه عبور کنم ، ولی در آن زمان از ارزش این منطقه اطلاعی نداشتم . پارکی که رویشگاه منحصر به فرد ترین گیاه دارویی و یکی از غنی ترین پارکهای ملی از نظر حیات وحش است.

       

در هر صورت با اینکه هواشناسی پیش بینی شرایط مناسبی رو نکرده بود مجوزهای لازم برای ورود به منطقه حفاظت شده از طرف انجمن تهیه و سفر طبق برنامه ریزی های انجام شده شروع شد.

       

قاعدتاً فصل مناسب برای دیدن زیبایی های تندوره تابستان است ، ولی از این رو این سفر در این فصل انتخاب شد چون هدف اصلی ، دیدن پلنگ در زیستگاهش بود. از آنجایی که پلنگ یکی از شکارچیان زیرک و چیره دست دنیای حیوانات است مهارت او را در استتار نباید دست کم گرفت .به همین خاطر این فصل انتخاب شد چون در سفیدی برف استتار گربه ی بزرگی مانند پلنگ راحت نیست درنتیجه پیدا کردن و مشاهده آن برای جوینده راحت تر خواهد بود.

       

       

       

       

                        

       

                           

       

       

       

       

       

       

       

       

                         

       

       

       

       

       

        

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

       

                         

       

برای خواندن مطالبی مفید درباره چگونگی پیدا کردن حیوانات در طبیعت اینجا کلیک کنید. 

                        

       

       

       

       

                       

        

       

       

       

       

       

       

       

                        

       

       

       

                    

       

         

       



تاريخ : ۱۳٩٠/۱۱/٢٥ | ٦:٥٦ ‎ب.ظ | نویسنده : آرش ملکی مجد | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.